مبانی نظری شناسایی نظام اخلاقی نخبگان علمی کشور و علل تاثیرگذار بر آن و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن

مبانی نظری شناسایی نظام اخلاقی نخبگان علمی کشور و علل تاثیرگذار بر آن و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن

شاخص اخلاق عملی
نظریه های علمی اخلاق
مبانی نظری نظام اخلاقی نخبگان علمی
مبانی نظری نظام ‌های اخلاقی دینی و دنیوی
عوامل مؤثر بر نظام اخلاقی نخبگان علمی
وضعیت اخلاق ورزی در میان نخبگان علمی
توزیع نظام ‌های اخلاقی دینی در میان نخبگان علمی
نظام ‌های اخلاقی دنیوی در میان نخبگان
مبانی نظری نظام های اخلاقی

رفتن به سایت اصلی

دانلود مبانی نظری پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی

شناسایی نظام اخلاقی نخبگان علمی کشور و علل تاثیرگذار بر آن و  ارائه راهکارهایی برای بهبود آن

 

 

 

 

 

 

 

چکیده:

هر جهان اجتماعی  سه لایۀ معنایی، نهادی و فردی دارد. با پیوند لایه های معنایی و فردی، طیّ فرایندهای دگرسازی، دیالکتیک بیرونی جهان اجتماعی برقرار می شود. فرد نیز سه لایۀ هویتیِ دانشی ، خواهشی   و توانشی  دارد. با پیوند نظر و عمل افراد، طیّ فرایندهای خودسازی، دیالکتیک درونی جهان اجتماعی برقرار می شود. با دیالکتیک بیرونی و درونی جهان اجتماعی، «نهادها» و «نظام‌های اخلاقی» شکل می گیرند. جهان‌های اجتماعی گوناگون بنا به هویتشان، اتّكای یكسانی بر نظم نهادی و نظم   اخلاقی ندارند. 

 

تاکنون متلائم ترین نظم اخلاقی، در جهان‌های اجتماعی دینی رخ نمود، و کارامدترین نظم نهادی به مدد علم  تجربی در جهان دنیویِ تجدد، سربرآورد. نخبگان علمی جامعۀ ما بیش از همه، از فرایندهای تربیتی علم تجربی، متأثر می شوند که انتظار می رود، آثار اخلاقی آن را بروز دهند. توزیع نظام‌های اخلاقی قدسی و دنیوی در میان نخبگان علمی کشور، نشانگر نقش علم تجربی در بازتولید جهان‌های دینی و دنیوی است. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد؛ نخبگان علمی، بیشتر در میانۀ طیف نظام‌های اخلاقی قدسی ـ دنیوی قرار می گیرند و پایبندی عملی آنها به ارزش‌های اخلاقی پایین ارزیابی می-شود و متغیرهایی چون تعلّق خانوادگی و جهان شناسی دینی همراه آن در اجتماعی شدن  اولیه و تعلق صنفی ـ  تخصصی و جهان شناسی علمی همراه آن در اجتماعی شدن ثانویه، نظام-اخلاقی آنها را توضیح می دهد.

 

 

 

مفاهیم کلیدی:

اخلاق

نظام اخلاقی

جهان اجتماعی

نخبگان علمی

جهان‌های اجتماعی دینی و دنیوی

نظام‌های اخلاقی قدسی و دنیوی

 

 

 

 

 

مقدمه و بیان مساله

    

     متناظر با جهان اجتماعی، انسان نیز سه سطح شناختی(دانشی)، عاطفی(خواهشی) و رفتاری(توانشی) دارد. نظام اخلاقی، مرکز ثقلِ فرد انسانی و حلقه پیوند میان نظر و عمل اوست. شکل گیری نظام اخلاقی فرد، همان فرایند مداوم خودسازی ـ تلاش برای اندوختن دانایی، زیبایی، توانایی و دارایی ـ است. خودسازی، ساماندهی عواطف و خواهش های فرد برای تبعیت رفتار از اندیشه است؛ یعنی فرد آنگونه که می اندیشد زندگی کند و زندگی-اش نیز محملی برای اندیشه ورزی صحیح او شود. بدین ترتیب با پر شدن شکاف میان دانشوری(علّامگی) و کنشگری(عمّالگی)، فرد انسانی، صاحب هویتی متعالی می شود. دانشوری انسان، پاره ای «ارزش‌ها» به او عرضه می کند که با کنش و عمل او محقق می شوند. تحقق ارزش ها متضمن تنش ها و فشارهایی بر انسان است. فرد باید خواهش هایش را به گونه ای تنظیم کند که این ارزش‌ها در اعمالش محقق شوند. متعاقب این پایبندی عملی، اندیشۀ انسان نیز برای دستیابی به ارزش‌های والاتر ارتقا می یابد. 

 

      فرد انسانی با خودسازی، نظام اخلاقی خویشتن را، در درون بنیان می نهد و با مشارکت در فرایندهای دگرسازی به شکل گیری و تداوم نهادهای اجتماعی در بیرون مدد می رساند. بدین ترتیب دیالکتیک درونی و بیرونی یک جهان اجتماعی به صورت مکمل، ظاهر می شوند. این دو به هیچ وجه قابل تقلیل به یکدیگر نیستند اگرچه به علت تأثیرات متقابلشان نوعی همسانی و تلائم، میان آنها برقرار می گردد. هر نظام اخلاقی، نهادهای اجتماعی متناسب با خود را جستجو می کند و هر مجموعۀ نهادی نیز نظام‌های اخلاقی همسوی خود را پروبال می دهد. نهادهای اجتماعی، نظام‌های اخلاقی مغایر با هویت جهان اجتماعی را کنترل می کنند و از رونق آنها جلوگیری به عمل می آورند و نظام‌های اخلاقی نیز نهادهای مغایر را تاب نیاورده و همراهی نمی کنند.

 

     تلائم و همسویی این دو بخش جهان اجتماعی و تداوم آن، مستلزم تلائم میان جهان اجتماعی و جهان عینی است. هر نظام اخلاقی در جهان فردی با انواع خاصی از نهادها در جهان اجتماعی و با جهان شناسی ها یا تصاویر خاصی از جهان عینی، تناسب و تلائم دارند. در این معنا، متناسب با جهان شناسی های دینی و دنیوی و جهان های اجتماعی دینی و دنیوی، می توان از نظام های اخلاقی دینی و دنیوی نیز یاد کرد. 

 

     تا به امروز جهان تجدد، بیشتر از جهان های اجتماعی دیگر، خود را در پهنۀ زمین بسط داده و با عبور از مرزهای محسوس و نامحسوس جهان های اجتماعی دیگر، به آسانی در دسترس همه افراد بشر قرار گرفته است. این جهان اجتماعی بیش از همه، با دو خصیصۀ هویتی «علمی» و «سکولار» شناخته می شود. این جهان، تنها یکی از جهان های اجتماعی در دسترس ما مردم ایران است که گذشتگان ما آن را نزیسته اند و تجربه نکرده اند، ولی ما آن را به ارث می بریم، پیش از ما وجود دارد و ناگزیر به آن وارد می-شویم. 

    جهان اجتماعی دیگری هست که ما به آن دسترسی داریم. جهان پایه ای که ما در آن چشم به جهان می گشاییم و اولین تصورات خود از عالم و آدم را از دالان آن به دست می آوریم. بی شک این جهان پایه، جهانی دینی است که به هیچ وجه، خود را گذشتۀ تاریخی جهان تجدد نمی پندارد که حال و آینده را به آن واگذارد. 

   امروزه این دو جهان با تمام توش و توان خود به عضوگیری مشغولند و ما مردم ایران، دسترسی های متفاوتی به این جهان های اجتماعی داریم. ایران بعد از انقلاب اسلامی، آوردگاهِ تلاقی و تعاطی این دو جهان اجتماعی است.  

 

  اگرچه استعداد اخلاق ورزی همزاد نوع بشر است، ولی در جهان های اجتماعی گوناگون، به درجات و اشكال متفاوتی، فرصت شکوفایی و بروز می یابد. دو جهان اجتماعی دینی و دنیوی بنا هویت خود، اتکای یکسانی بر «نظم اخلاقی» و «نظم نهادی» ندارند. در جهان تجدد، نظم بیرونی برآمده از علوم تجربی با اخلاق همنهاد نشد و عمدتاً رونق یکی به تقلیل دیگری انجامید. انقلاب اسلامی ایران، نوید بخش جهانی است که در آن «اخلاق» و «کارآمدی» برابرنهاد یکدیگر نباشند و نظم بیرونی، کمالخواهی اخلاقی را به حاشیه نبرد. تکلیف مواجهۀ جهان های اجتماعی دینی و دنیوی را توفیق یا شکست آنها در همین پروژه تلفیق «نظم بیرونی ـ نهادی» و «نظم درونی ـ اخلاقی» تعیین خواهد کرد. 

 

    امروزه در ایران پس از انقلاب چنین وانمود می شود که جهان دنیوی تجدد، جهانی خودکفاست و جهان دینی، سپر انداخته و آخرین سنگر آن؛ یعنی اخلاق، نیز به تصرف جهان تجدد درآمده است. از سویی اخلاق دنیوی تجدد، ترویج و تبلیغ می شود و از منظر آن، ظرفیت نهادی جهان اجتماعی دینی مورد تردید قرار می-گیرد، همچنانکه این ظرفیت، از سوی دیگر با منطق نهادی جهان تجدد، انکار می شود. به عبارت دیگر، تحقق جهان اجتماعی دینی ناممکن و حتی در صورت امکان، نامطلوب نشان داده می شود. سخن از اخلاق دنیوی در میان اقشار مختلف جامعه، رواج یافته و توجه بخش هایی از نخبگان و عموم مردم به آن معطوف شده است. این پدیده، برای لایه های گوناگون جهان اجتماعی و اقشار مختلف آن دلالت ها و پیامدهای متفاوتی دارد، ولی از آنجا که متضمن استقلال اخلاق از دین است و تأثیر قابل توجهی بر سرنوشت مواجهۀ دو جهان اجتماعی دینی و دنیوی دارد، وارسی آن، از مناظر مختلف، اهمیت فراوانی دارد.

   اصولاً حاصل شدن فرد و جهان اجتماعی، همان تحقق ارزش‌های دانایی، زیبایی، توانایی و دارایی  است که می توان برای آنها سه سطح حقیقی، ذهنی(آرمانی) و عینی(واقعی) ترسیم کرد.

 

   در جهان اجتماعی دینی، انسان‌ها با شناخت و اعتقاد به ارزش‌های حقیقی، آنها را به سطح آرمانی زندگی خود وارد می کنند و با عمل به آنها، این ارزش‌ها را در سطح واقعی محقق می کنند. ارزش‌ها، ورای سطوح آرمانی و واقعیِ جهان اجتماعی از هویتی حقیقی برخوردارند و همین سطحِ حقیقی، ملاک داوری، نقد و ارزیابی دو سطح دیگر است.

   در جهان اجتماعی دینی، هستی از حقیقتی یکتا و یگانه نشأت می گیرد و به آن باز می گردد. همه موجودات هویت از اویی و به سوی اویی دارند. عشق بحری آسمان بر وی کفی/ چون زلیخا در هوای یوسفی/ دور گردون ها ز موج عشق دان/ گر نبودی عشق بفسردی جهان/ ذرّه ذرّه عاشقان آن کمال/ می شتابند در علو همچون نهال/ سبَّح لِلّه هست اشتابشان/ تنقیۀ تن می کنند از بهر جان! و البته انسان در این سیر كمالی، جایگاه ویژه ای دارد.

 

  در این جهان، عالم و آدم، ظاهر و باطن یا خَلق و اَمری دارند. متناظر با سه جهان ماورایی، طبیعی و اجتماعی، انسان خود به مثابه یک جهان از سه بعد فطری، طبیعی و اجتماعی برخوردار است که اگرچه هرسه ظرفیت رشد و شکوفایی دارند، ولی در بدو تولد، ابعاد طبیعی و اجتماعی او نسبت به فطرتش، تقدم و تعین دارند. خودسازی یا شکل گیری نظام اخلاقی در انسان، همان رشد متلائم این سه، با هدف غایی شکوفایی فطری اوست. این مهم جز با تدبیر و تنظیم ابعاد طبیعی و اجتماعی در خدمت بعد فطری او رخ نمی دهد. 

 

    بدین ترتیب آدمی دو نوع خویشتنِ «تاریخی» و «حقیقی» دارد که لایه های سطحی و عمقیِ هویت او را شکل می دهند. او با تدبیر لایه های سطحی تر در خدمت لایه های عمیق تر به خودیابی(کمال) می-رسد: در زمین دیگران خانه مکن/ کار خود کن کار بیگانه مکن/ کیست بیگانه تن خاکی تو/ کز برای اوست غمناکی تو/ تا تو تن را چرب و شیرین می دهی/ گوهرجان را نیابی فربهی/ گر میان مشک، تن را جا شود/ وقت مردن گند آن پیدا شود/ مشک را بر تن مزن بر جان بمال/ مشک چبود نام پاک ذوالجلال.  

 

به كمك خودسازی، سطوحِ شناختی، عاطفی و رفتاری فرد، یگانه شده و به خودیابی می  انجامد. عمل و نظرِ فرد پیوند می خورند و با هم کمال می یابند. عمل به تکالیفی که نظر پیش می کشد، به فضیلت-هایی می انجامد که خود، کمالِ نظر را در پی دارد. از یک سو، عمل به خوبی ها، آسانتر می شود و از سوی دیگر، نظر، فرصت می-یابد به حقایق برتری دسترسی پیدا کند: حقیقت سرائی است آراسته/ هوا و هوس گرد برخاسته/ نبینی که هرجا که برخاست گرد/ نبیند نظر گرچه بیناست مرد/ تو را تا دهان باشد از حرص باز/ نیاید به گوش دل از غیب راز! 

درجهان اجتماعی دنیوی سطح حقیقی ارزش‌ها از منظرها ناپدید می-شود و آنها صرفاً دو سطح آرمانی و واقعی دارند. انسان‌ها خود، ارزش‌ها را در همین دو سطح آرمانی و واقعی، تولید و بازتولید می کنند و خارج از این دو سطح، هیچگونه هویتی ندارند. 

 

     علّامه طباطبایی در گونه شناسی خود از نظام‌های اخلاقی سه-گانۀ قرآنی، دینی و فلسفی، مدعی می شوند که فیلسوفان اگر بخواهند غایت اخلاق را در همین جهان دنیوی تعریف و تعیین کنند برای تدوین ارزش‌های اخلاقی راهی جز رجوع به خواست و ارادۀ افراد انسانی ندارند؛ به این معنا که امکان داوری عقلانی ارزش‌های اخلاقی از دست می رود و در این صورت معیار داوری فضایل و رذایل اخلاقی، چیزی جز تمایلات نفسانی انسان‌ها در زمان ها و مكان‌های گوناگون نخواهد بود. 

 

     با پدیدار شدن جهان تجدد، پیش بینی می شد این جهان دنیوی با محدود دانستن هستی به جهان مادّی و فروکاهش معرفتِ موثق به دانش تجربی، به بهای چشم پوشی از باطن عالم و آدم، سیطره بر آنها را به دست آوَرد. چنین به نظر می رسید كه محتمل ترین هزینۀ بشر برای این دستاورد، نابودی اخلاق باشد. این عبارت داستایوسكی كه«اگر خدا نباشد همه چیز مجاز می شود!» گویای همین نگاه بود. ولی دستاوردهای ملموس و مطبوع ، آنقدر برجسته بود که این هزینه نه تنها قابل قبول می نمود، بلکه اخلاق، مانع و پدیدۀ زائدی پنداشته می شد که نابودی آن، با کارآمدی و سودمندی  جبران می شد. این جهان به جای اینکه همّ خود را مصروف هدف دست نیافتی و بیهوده ای چون ساختن انسان‌های فضیلتمند کند تلاش می کند با ایجاد نهادهای قدرتمند ـ البته با انسان های مفیدـ به نیازهای بشر، پاسخ درخوری دهد. «وقتی نقشه نبردی بد طرح شده باشد و هدف آن نسبت به قوای موجود بسیار بزرگ و نحوۀ اجرای آن هم ناقص باشد، آن وقت است که باید سربازها بی اندازه شجاع باشند. سربازها باید با فضیلتِ شجاعتِ بی اندازه، چیزی را ممکن سازند که از حماقت اُمرا و فرماندهانشان غیرممکن شده است. داستان اخلاق هم چنین است. نان و شیر،گران است یا نایاب و دسترنجِ کار ناچیز است یا مردم بیکارند. این جاست که فقر باید با اخلاق آمیخته باشد تا فقرا دزدی نکنند.(برشت:33،1377). این جمله در مقدمه روح القوانین، نشان ترجیح نهادِ آزادی بر فردِ سقراط در اندیشه و زمانه مونتسكیو است «افلاطون خدا را شکر می کرد که در زمان سقراط به دنیا آمده است، ولی من خدا را شکر می کنم که مرا در زمانی به وجود آورده و در کشوری زندگی می کنم که آزادی فکر و قلم حکمفرماست و می توانم از این آزادی استفاده کنم»(مونتسکیو:169،1370).

 

     بر این اساس ناظران و عاملان جهان تجدد بر این نگاه بودند که دین و اخلاق در این جهان هم سرشت و هم سرنوشت اند و این دو از عرصۀ عمومی و عقلانی به موطن غیرعقلانی شان؛ یعنی زندگی خصوصی یا ناکجاآباد ملکوت پس رانده می شوند! ولی با فروکش کردن هیجان های آغاز راه، بر همه آشکار شد که هیچ جهان اجتماعی نمی تواند صرفاً به یک نظم بیرونی اکتفا کند. هر جهان اجتماعی می خواهد خود را در نهانخانۀ جان اعضایش جا دهد و ضروری و مشروع جلوه نماید. هر نظم بیرونی و ابزاری برای تداوم خود، ناگزیر به یک نظم درونی و اخلاقی متصل می شود. 

 

     بنابراین بیان شد که جهان تجدد با دین و اخلاق برخورد یکسانی ندارد و هر دو را به یک چوب نمی راند. درست است که تاکنون دین و اخلاق همخانه بوده اند، ولی لازم نیست از این پس چنین باشد. می توان بدون اینکه به باطن مورد ادعای ادیان قائل بود، اخلاق بشری را تدوین و تأمین نمود. از این رو جهان تجدد مدعی اخلاق و نظام‌های اخلاقی دنیوی شد. از این موقعیتِ جهان تجدد، تفاسیر متفاوتی وجود دارد؛ عده ای آن را نشانِ زوالِ این جهان و برخی نشانِ ظرفیت آن در آلترناتیوسازی می پندارند.

 

    دورکیم از اولین کسانی بود که علیه دو تفسیر از اخلاقِ جهان تجدد موضع گرفت. این دو تفسیر عبارت بودند از: «اخلاق علمی» و «اخلاق فایده مندی». نحلۀ اول مدعی بودند که در این جهان، به جای دین، علم، قواعد زندگی انسان‌ها را تأمین خواهد کرد و نحلۀ دوم نیز تنها اخلاق ممکن برای جهان تجدد را همان اخلاق سودمندی می  پنداشتند. دورکیم با تأکید بر ظرفیت اخلاق ورزی جهان تجدد مدعی شد که هیچکدام از این دو نحله، برداشت صحیحی از اخلاق ندارند. او ضمن تصدیق همراهی تاریخی دین و اخلاق، مدعی شد علت این همراهی، همتباری آنهاست. اخلاق و دین هر دو محصول و مخلوق پدیدۀ دیگری به نام جامعه هستند و فارغ از آن هیچگونه هویتی ندارند. اگر تاکنون، جامعه توانسته اخلاق تولید کند، چرا از این پس، از عهدۀ چنین كاری برنیاید؟ تنها تفاوت ممکن این است که جوامع متفاوت اخلاق‌های متفاوت و متناسب خود را تولید می کنند. تاکنون جوامع مکانیکی، اخلاق دینی می آفریدند از این پس جوامع ارگانیکی، اخلاق مدنی یا دنیوی پدید می آورند.  

 

       دورکیم با نقد نظریه اخلاقی كانت، به پنداشتی عاطفی از اخلاق رسید. از نظر او این پدیدۀ عاطفی تا دیروز با سازوکارهای دینی تولید می شد از این پس با سازوکارهای دنیوی پدید می آید. او در مقابل «اخلاقِ علمی» مدعی«علمِ اخلاق» یا جامعه شناسی شد. از منظر او دانش تجربیِ جامعه شناسی، داوری ارزش‌ها، تشخیص تناسب یا عدم تناسب آنها با ساخت جامعه و تجویز نسخة مطلوب را به عهده می گرفت. ادعایی که توسط ماکس وبر انکار شد. وبر داوری ارزش‌ها را از تیررس دانش های تجربی خارج می دانست. او داوری ارزش‌ها را جنگ خدایان آشتی ناپذیری می دید که از دسترس عقلانیت تجربی بیرون اند و در جهان تجدد، چاره ای جز واگذاری آنها به عاطفه و اراده افراد انسانی نمی-دید. در این جهان هركسی در نهانخانة تنهایی خویش، بدون هیچ كورسوی عقلانی، خدا یا شیطان خود را برمی گزیند.

 

    هابرماس با پذیرش نگاه دورکیم در باب همتباری تاریخی دین و اخلاق و دنیوی شدن سازوکار تولید و تأمین اخلاق از این پس، با پنداشت عاطفی او از اخلاق همراه نشد. او، نگاه وبر دربارۀ فراتجربی بودن ارزش‌ها را پذیرفت، ولی دیدگاه او در باب قیاس-ناپذیری ارزش‌ها و واگذاری آنها به عواطف فردی را نپسندید. هابرماس ویژگی هویتی جهان تجدد را نه «عقلانیت تجربی» بلکه «عقلانیت» می داند. او تلاش نمود با تصحیح و توسعۀ برداشت وبر از عقلانیت، امکان تصویری عقلانی از ارزش‌ها را در جهان تجدد فراهم آورد. از این رو چارۀ کار را افزودن «عقلانیت ارتباطی» به عقلانیت تجربی می بیند. در جهان تجدد، «عقلانیت تجربی» عرصۀ ضروری و «عقلانیت ارتباطی» عرصۀ ارزشی جهان تجدد را شناسایی و تدبیر می کند. به زعم او، جهان تجدد، امکانِ دفاع عقلانی از ارزش‌ها را به دست می آورد و از پناه بردن به جهان‌ها ی رقیب یا فروغلتیدن در نسبیت و نیست انگاری ارزشی در امان می ماند. در این جهان سه عرصۀ طبیعت، فرد و جامعه سه نوع دانش نقدپذیر در اختیار قرار می دهند که به کمک عقلانیت تجربی و عقلانیت ارتباطی، قابل شناخت و داوری اند. بدین  ترتیب جهان تجدد نه تنها اخلاق و ارزش‌های انسانی را پاس می دارد حتی ظرفیت مواجهه با بازگشت مجدد دین به عرصۀ عمومی زندگی را نیز پیدا می کند. اگر دین، مرجعیت عقلانیت تجربی را در شناخت هست  ها و مرجعیت عقلانیت ارتباطی را در عرصۀ ارزش‌ها بپذیرد جهان تجدد، مشکلی با آن ندارد.

 

    هابرماس عقلانیت را از فیلسوفان و ذهن به جامعه شناسان و زیست جهان منتقل می کند و از امکان داوری عقلانی ارزش‌ها سخن می-گوید. او برای ارزش‌ها، هویتی ورای زندگی انسان‌ها قائل نیست با این حال داوری عقلانی و جهانشمول آنها را ممکن می بیند. ارزش‌ها به میزانی که دریک گفت‌و‌گوی آرمانی تأیید شوند عقلانی-اند. آنها فراورده ای انسانی اند و به میزانی که تعمیم پذیر یا مورد توافق افراد انسانی باشند عقلانی اند و از تاریكی به روشنایی می گرایند. هابرماس برخلاف ادیان و فیلسوفان اخلاق کلاسیک، مجموعه ارزش‌های معین و مشخصی را پیشنهاد نمی کند، بلکه به زعم خویش روش عقلانی تولید، تداوم و تغییر ارزش‌ها را به دست می دهد. به عبارتی نوعی فلسفه ارزش ها ارائه می كند كه همانند دستاورد سایر فیلسوفان اخلاقِ مدرن، نقصان «صوری بودن» را به همراه دارد. چون در این جهان پدیداری هر چیز صلب و سختی دود می شود و به هوا می رود! چاره ای جز پناه بردن به صورت های توخالی باقی نمی ماند. توفیق یا شکست هابرماس مطمح نظر نیست بلکه، تأكید بر امتناع راهی است که جهان دنیوی تجدد برای دفاع عقلانی از ارزش‌های اخلاقی، پیش رو دارد.  

 

در این جهان دنیوی، فرد انسانی در اثر تعامل دو جهان طبیعی و جهان اجتماعی به دست می آید و بدون اینکه حقیقتی بیرون از این دو جهان داشته باشد باید، هویتی کاهش ناپذیر به این دو به دست آورد. او باید در قبال این دو جهان، موجودی آگاه، باارزش و بااراده گردد. سطح و عمق انسان در همین جهان پدیداری قرار دارند و صرفاً هویتی تاریخی( در برابرحقیقی) دارد که از دیالکتیک عوامل طبیعی و اجتماعی به دست می آید. در این جهان اجتماعی برای عالم و آدم، «کمالی» قابل تصور نیست که در قالب آن، شکوفایی اخلاق، قابل انتظار باشد.

 

   انسان امروزی بنا به فطرت و تجربۀ تاریخی خود، تلفیق توان نهادی و کمال اخلاقی را مطالبه می کند. جهان تجدد، چنین آرمانی را در بستری دنیوی جستجو می کند و انقلاب اسلامی ایران این آرمان را در جهانی دینی دنبال می کند. نهاد علم تجربی و دانشگاه در ایران، یکی از مهم ترین عرصه های مواجهۀ دو جهان اجتماعی دینی و دنیوی  است. علم تجربی و دانشگاه در مقام یک نهاد فرهنگیِ تخصصی که مسئولیت تولید دانش و افراد مورد نیاز سایر نهادهای جامعه را به عهده دارد ممر مناسبی برای ردیابی وضعیت پروژه تلفیق نظم بیرونی و درونی در ایران پس از انقلاب اسلامی است. «نخبگان علمی» از گروه های مهم و اثرگذاری هستند که انتظار می رود با لایه های عمیق تر جهان‌های  اجتماعی دینی و دنیوی در ارتباط  باشند و خود در مقام تولیدکننده و مصرف-کننده، در یکی از این جهان‌ها ، عضویت یابند و به میزان تأثیر و نفوذ خود در دیگران در بازتولید این جهان‌های اجتماعی ایفای نقش کنند. نخبگان علمی کشور بیشترین تأثیر تربیتی را از علم تجربی می پذیرند. پژوهش حاضر بازنمود درونی و اخلاقی این اثرپذیری را واررسی می كند و این پرسش مهم را پی می گیرد که نهاد علم تجربی و دانشگاه کانال ارتباط نخبگان علمی با کدام-یک از جهان‌های اجتماعی دینی و دنیوی و ممر بازتولید کدام یک از نظام‌های اخلاقی دینی و دنیوی اند؟  

 

   نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که نهاد علم و دانشگاه، بیش از آنکه ممر تولید نظام‌های اخلاقی دینی و بازتولید جهان اجتماعی دینی باشد کانال بازتولید جهان اجتماعی دنیوی است. بازتولید نظام‌های اخلاقی دینی در میان نخبگان علمی بیشتر محصول مشارکت آنها در سایر نهادها به ویژه خانواده است. علاوه براین، پایندی عملی نخبگان علمی به اخلاق در حد پایینی برآورد  شده است که برای تدقیق و توسعۀ نتایج آن، پژوهش های تکمیلی از مناظر و در سطوح متفاوت ضروری است. 

 

   شواهد موجود نشان می دهد که نهاد علم تجربی و دانشگاه، در کشاکش دو جهان اجتماعی دینی و دنیوی، ظرفیت و توان لازم برای پیشبرد آرمانِ تلفیق کارآمدی نهادی و کمال خواهی اخلاقی را ندارد. با توجه به جایگاه و سهم این نهاد فرهنگی در تربیت نخبگان و عموم مردم جامعه، چاره اندیشی برای آن از ضروری ترین نیازهای فرهنگی و تمدنی ماست!       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست

عوامل جامعه شناختی مؤثر بر نظام اخلاقی نخبگان علمی

فصل دوم/ مبانی نظری 2

2-2- نظریه های فلسفی 22

2-2-1- گونه شناسی نظام‌های اخلاقی 23

2-2-1-1- پیامدگرایی 27

2-2-1-2- وظیفه گرایی 34

2-2-1-3- فضیلت گرایی 40

2-2- 2-گونه شناسی برگزیده 47

2-3-  نظریه های علمی 50

2-3-1- نظریه های روانشناسی 52

2-3-1-1- عوامل زیستی(طبیعت و ارگانیسم) 52

2-3-1-1-1-  ارتباط با طبیعت و رشد اخلاقی 52

2-3-1-1-2-  خاستگاه های زیستی رفتارهای اخلاقی 56

2-3-1-1-3- ارتباط متقابل زیستی 60

2-3- 1- 2-  عوامل ذهنی 62

2-3- 1- 2-  1-  رویکرد شناختی 62

2-3- 1- 2-  2- نظریۀ قلمرویی 68

2-3- 1- 3-   عوامل اجتماعی 72

2-3- 1- 3-1-  نظریه درونی سازی و رشد عاطفی وجدان 72

2-3- 1- 3-2-  نظریه درونی سازی و رشد شناختی وجدان 83

2-3- 1- 4- جمعبندی نظریه های روانشناسی رشد اخلاقی 86

2-3-2- نظریه های جامعه شناسی 88

2-3-2- 1- عاطفه گرایی 89

2-3-2-1-1-اخلاق به مثابه امر قدسی 89

2-3-2-1-2- اخلاق، مرز میان کنش های عقلانی و غیر عقلانی 100

2-3-2-1-3- اخلاق به مثابه عاطفه تعمیم یافته 110

2-3-3- 2- منفعت گرایی(مادی معیشتی) 118

2-3-3- 3- عقل گرایی 129

2-3-3- جمعبندی نظریه های علمی اخلاق 144

2-3-3- 1-  دیالکتیک جهان اجتماعی 149

2-3-3- 1-1-  قلمرو نهادی جهان اجتماعی 150

2-3-3- 1 – 2-  قلمرو نمادی جهان اجتماعی 154

2-3-3- 1 – 3-  قلمرو فردی جهان اجتماعی 156

2-3-4- خلاصه  نظریه های علمی اخلاق 161

پیشینه پژوهش

 

2-3-5- چارچوب نظری 166

2-3-5- 1-  مدل نظری 189

2-3-5- 2-  فرضیات پژوهش 190

 

 

6-1- فهرست منابع

 

 

 

  • دانلود تحقیق درباره هویت و سبک های پردازش آن word

    دانلود تحقیق درباره هویت و سبک های پردازش آن word رفتن به سايت اصلي هدف از این تحقیق بررسی هویت و سبک های پردازش آن با فرمت docx در قالب 38 صفحه ورد بصورت کامل و جامع و با قابلیت…

  • مبانی نظری ادبیات کودک و نحوه شکل گیری آن در کشورهای اسلامی و عربی

    مبانی نظری ادبیات کودک و نحوه شکل گیری آن در کشورهای اسلامی و عربی کلمات کلیدی : مبانی نظری ادبیات کودک بررسی تاریخی ادبیات کودک مبانی نظری ادبیات کودک و نوجوان ادبیات کودک در ادبیات معاصر عربی بررسی تاریخی ادبیات…

  • پاورپوینت برج ترنینگ تورسو و ویژگی های بنا

    پاورپوینت برج ترنینگ تورسو و ویژگی های بنا پاورپوینت برج ترنینگ تورسو کالاتراوا پاورپوینت برج ترنینگ تورسو اثر کالاتراوا پاورپوینت تحلیل برج ترنینگ تورسو پاورپوینت سازه برج ترنینگ تورسو پاورپوینت معماری برج ترنینگ تورسو پاورپوینت برج ترنینگ تورسو رفتن به…

  • پاورپوینت آموزشی نکاتی در حیطه مشاوره

    پاورپوینت آموزشی نکاتی در حیطه مشاوره رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت آموزشی نکاتی در حیطه مشاوره جهت رشته روانشناسی و علوم تربیتی در قالب 40 اسلاید و با فرمت pptx به صورت کامل و جامع و با قابلیت ویرایش…

  • پاورپوینت سیستم تهویه صنعتی

    پاورپوینت سیستم تهویه صنعتی پاورپوینتتهویه صنعتی پاورپوینت تهویه صنعتی چیست پاورپوینت تهویه صنعتی دمنده پاورپوینت تهویه صنعتی هوا پاورپوینت تهویه صنعتی ppt رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت سیستم تهویه صنعتی جهت رشته صنایع در قالب 66 اسلاید و با فرمت…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی کارکنان 68 صفحه

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی کارکنان 68 صفحه کلمات کلیدی : مبانی نظری فرسودگی شغلی کارکنان دانلود مبانی نظری فرسودگی شغلی کارکنان پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی کارکنان دانلود پیشینه تحقیق فرسودگی شغلی کارکنان پیشینه داخلی فرسودگی شغلی کارکنان…

  • پاورپوینت آشنایی با انواع آفات

    پاورپوینت آشنایی با انواع آفات پاورپوینت آشنایی با انواع آفات آشنایی با انواع آفات شته ها مگس سفيد کنترل مگس سفید كنهها کنترل کنه ها مينوزها کنترل مینوزها كرمهاي طوقه بر کنترل طوقه بر كرمهايمفتولي کنترل کرمهای مفتولی مگسبذر کنترل…

  • بررسی ریز مغذی ها در فناوری ماکارونی

    بررسی ریز مغذی ها در فناوری ماکارونی ماکارونی غنی شده غنی سازی ماکارونی تاریخچه ماکارونی در ایران و جهان دانلود پایان نامه ماکارونی غنی‌سازی مواد غذایی بررسی ریز مغذی ها در فناوری ماکارونی دانلود پایان نامه غنی سازی ماکارونی دانلود…

  • دانلود پاورپوینت اصول مذاکره

    دانلود پاورپوینت اصول مذاکره رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت اصول مذاکره جهت رشته عمومی در 56 اسلاید و با فرمت pptx  بصورت کامل و جامع و با قابلیت ویرایش       مذاکره عمل يا فرآيند  گفتگو با ديگری…

  • مبانی نظری توریسم پایدار

    مبانی نظری توریسم پایدار مبانی نظری توریسم پایدار دانلود مبانی نظری توریسم پایدار پیشینه تحقیق توریسم پایدار ادبیات نظری توریسم پایدار فصل دوم پایان نامه توریسم پایدار مبانی نظری و پیشینه تحقیق توریسم پایدار ادبیات و مبانی نظری توریسم پایدار…

  • چارچوب نظری و پیشینه پژوهش انگیزش کاری

    چارچوب نظری و پیشینه پژوهش انگیزش کاری کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه انگیزش کاری مبانی نظری انگیزش کاری پیشینه تحقیق انگیزش کاری پیشینه داخلی انگیزش کاری پیشینه خارجی انگیزش کاری پیشینه پژوهش انگیزش کاری پیشینه نظری انگیزش کاری…

  • تحقیق کامل در مورد مهارت های هیجانی

    تحقیق کامل در مورد مهارت های هیجانی ابعاد هیجان ابعاد مهارت های هیجانی نظریه های مهارت های هیجانی مدل مهارت‌های هيجاني گلمن مدل مهارت‌های هيجاني بار-آن رفتن به سايت اصلي هدف از این نوشتار تحقیق کامل در مورد مهارت های…

  • اصول بهداشت و کمک‌های اولیه

    اصول بهداشت و کمک‌های اولیه اصول بهداشت و کمک‌های اولیه مقاله اصول بهداشت و کمک‌های اولیه تحقیق اصول بهداشت و کمک‌های اولیه پژوهش اصول بهداشت و کمک‌های اولیه پروژه اصول بهداشت و کمک‌های اولیه رفتن به سایت اصلی • •ظاهرآراسته…

  • رابطه کیفیت زندگی کاری و عملکرد مدیران

    رابطه کیفیت زندگی کاری و عملکرد مدیران عملکرد مدیران کیفیت زندگی کاری مدیران گروه های آموزشی دانشگاه اصفهان دانلود مقالات رشته مدیریت دولتی مطالعه رابطه کیفیت زندگی کاری و عملکرد مدیر گروه های آموزشی دانشگاه اصفهان رابطه کیفیت زندگی کاری…

  • پرسشنامه بررسی تاثیر تعارضات زناشویی در سازگاری فرزندان

    پرسشنامه بررسی تاثیر تعارضات زناشویی در سازگاری فرزندان پرسشنامه پرخاشگری پرسشنامه سلامت عمومی پرسشنامه مقیاس عزت نفس روزنبرگ پرسشنامه مقیاس تاکتیک های حل تعارض پدر و مادر پرسشنامه رابطه تعارضات زناشویی با سلامت روان پرسشنامه رابطه تعارضات زناشویی با پرخاشگری…

  • پاورپوینت توسعه پایدار در روستاها با مصرف بهینه سوخت و انرژی

    پاورپوینت توسعه پایدار در روستاها با مصرف بهینه سوخت و انرژی پاورپوینت توسعه پایدار در روستاها با مصرف بهینه سوخت و انرژی پاورپوینت توسعه پایدار در روستاها توسعه پایدار در روستاها تحقیق توسعه پایدار در روستاها با مصرف بهینه سوخت…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظریه های تعهد سازمانی

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظریه های تعهد سازمانی کلمات کلیدی : مبانی نظری نظریه های تعهد سازمانی پیشینه تحقیق نظریه های تعهد سازمانی پیشینه داخلی نظریه های تعهد سازمانی پیشینه خارجی نظریه های تعهد سازمانی پیشینه پژوهش نظریه های…

  • پاورپوینت استهلاک و کاهش ارزش داراییهای ثابت

    پاورپوینت استهلاک و کاهش ارزش داراییهای ثابت پاورپوینت استهلاک و کاهش ارزش داراییهای ثابت پاورپوینت استهلاک تحقیق استهلاک مقاله استهلاک پاورپوینت کاهش ارزش داراییهای ثابت استهلاک و کاهش ارزش داراییهای ثابت مبلغ استهلاک پذیر عمرمفید روشهای اندازه گیری استهلاک روش…

  • پاورپوینت زالو درمانی

    پاورپوینت زالو درمانی رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت زالو درمانی جهت رشته ی پزشکی در قالب 24  اسلاید و با فرمت pptx به صورت کامل و جامع و با قابلیت ویرایش       زالو جانور عجیبی است که…

  • طراحی و ساخت اتاق آنتن

    طراحی و ساخت اتاق آنتن اتاق آنتن اندازه گیری آنتن شرط مرزی جذب اتاق بدون انعكاس مدلسازی فضای آزاد جاذب موج الكترومغناطیسی دانلود پایان نامه الكترونیک هواپیمایی طراحی و ساخت اتاق آنتن الكترونیک هواپیمایی رفتن به سایت اصلی دانلود پایان…

  • گزارش كار كارگاه و آزمایشگاه برق تأسیسات

    گزارش كار كارگاه و آزمایشگاه برق تأسیسات دیود زنر دیاك و تریاك اوسی لوسکوپ دانلود گزارش كار كارگاه و آزمایشگاه برق تأسیسات صلف و مدار قدرت مدار فرمان استفاده از مدار ستاره و مثلث در یك مدار استفاده از اوسی…

  • پروپوزال سلامت روانی کارکنان شهرداری

    پروپوزال سلامت روانی کارکنان شهرداری کلمات کلیدی : پروپوزال سلامت روان پروپوزال سلامت روانی نمونه پروپوزال سلامت روان پروپوزال در مورد سلامت روان پروپوزال سلامت روانی کارکنان پروپوزال سلامت روانی کارمندان پروپوزال سلامت روانی کارمندان شهرداری رفتن به سایت اصلی…

  • پاورپوینت تشریح و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP

    پاورپوینت تشریح و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت تشریح و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP  جهت رشته گوناگون در قالب 81 اسلاید و با فرمت ppt به صورت کامل و جامع و با قابلیت…

  • پاورپوینت فصل بیست و یکم کتاب مبانی اقتصاد سنجی گجراتی ترجمه ابریشمی با موضوع ايستايي، ريشه‎هاي واحد و هم انباشتگي

    پاورپوینت فصل بیست و یکم کتاب مبانی اقتصاد سنجی گجراتی ترجمه ابریشمی با موضوع ايستايي، ريشه‎هاي واحد و هم انباشتگي کلمات کلیدی : پاورپوینت ايستايي، ريشه‎هاي واحد و هم انباشتگي پاورپوینت فصل بیست و یکم کتاب اقتصاد سنجی گجراتی پاورپوینت…

  • پرسشنامه تعهد سازمانی

    پرسشنامه تعهد سازمانی پرسشنامه تعهد سازمانیپرسشنامه تعهد سازمانی دانلود پرسشنامه تعهد سازمانی پورتر پرسشنامه تعهد سازمانی بالفور و وکسلر تفسیر پرسشنامه تعهد سازمانی آلن و مایر روایی و پایایی پرسشنامه تعهد سازمانی آلن و مایر نمره گذاری پرسشنامه تعهد سازمانی…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق مالیه رفتاری

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق مالیه رفتاری مبانی نظری مالیه رفتاری پیشینه تحقیق مالیه رفتاری مبانی نظری و پیشینه تحقیق مالیه رفتاری پیشینه پژوهش مالیه رفتاری ادبیات نظری تحقیق مالیه رفتاری دانلود مبانی نظری مالیه رفتاری دانلود پیشینه تحقیق مالیه…

  • ادبیات نظری و پیشینه تجربی آزمون

    ادبیات نظری و پیشینه تجربی آزمون فصل دوم پایان نامه آزمون مبانی نظری آزمون پیشینه تحقیق آزمون پیشینه داخلی آزمون پیشینه خارجی آزمون پیشینه پژوهش آزمون پیشینه نظری آزمون ادبیات نظری آزمون چارچوب نظری آزمون رفتن به سايت اصلي دانلود…

  • پاورپوینت بررسی اثر تاریخی کلوسئوم

    پاورپوینت بررسی اثر تاریخی کلوسئوم دانلود رایگان پاورپوینت بررسی اثر تاریخی کلوسئوم پاورپوینت بررسی اثر تاریخی کلوسئوم بررسی اثر تاریخی کلوسئوم اثر تاریخی کلوسئوم چه کسی کلوسیوم را تاسیس کرد و به چه علت ؟ معماری و مهندسی کلسیوم روم…

  • استقرار کایزن عملیاتی در یک شرکت تولیدی

    استقرار کایزن عملیاتی در یک شرکت تولیدی کایزن کایزن عملیاتی سیستم‌های بهبود اجرای کایزن عملیاتی در یک شرکت سیستم همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فایل فروش فایل fileina فروشگاه ساز فایل فروشگاه فایل خرید مقاله و تحقیق مدیریت…

  • پاورپوينت گیاهان دارویی

    پاورپوينت گیاهان دارویی پاورپوینت گیاهان دارویی رایگان پاورپوینت گیاهان دارویی ایران پاورپوینت گیاه دارویی بابونه پاورپوینت گیاه دارویی پاورپوینت اهمیت گیاهان دارویی پاورپوینت برای گیاهان دارویی پاورپوینت خواص گیاهان دارویی رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوينت گیاهان دارویی جهت رشته…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق بی تفاوتی سازمانی

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق بی تفاوتی سازمانی کلمات کلیدی : فصل دوم پایان نامه بی تفاوتی سازمانی مبانی نظری بی تفاوتی سازمانی پیشینه تحقیق بی تفاوتی سازمانی پیشینه داخلی بی تفاوتی سازمانی پیشینه خارجی بی تفاوتی سازمانی پیشینه پژوهش بی…

  • پاورپوینت بررسی کارکرد بانك‌هاي سرمايه‌گذاري با ساير نهاد‌هاي مالي

    پاورپوینت بررسی کارکرد بانك‌هاي سرمايه‌گذاري با ساير نهاد‌هاي مالي کلمات کلیدی : پاورپوینت بررسی کارکرد بانك‌هاي سرمايه‌گذاري با ساير نهاد‌هاي مالي کارکرد بانك‌هاي سرمايه‌گذاري با ساير نهاد‌هاي مالي بانک تجاري و انواع آن شرکت‌هاي سرمايه‌گذاري شرکت‌هاي کارگزاري بانک‌هاي سرمايه‌گذاري مدل‌ها…

  • پاورپوینت توزیع فیزیکی کالا برای مشتریان

    پاورپوینت توزیع فیزیکی کالا برای مشتریان پاورپوینت توزیع کالا و خدمات چیست پاورپوینت معنی توزیع پاورپوینت توزیع و پخش پاورپوینت روش های نوین توزیع کالا رفتن به سايت اصلي دانلود پاورپوینت توزیع فیزیکی کالا برای مشتریان جهت رشته مدیریت در…

  • دیدگاه ها و نظریه های هویت

    دیدگاه ها و نظریه های هویت دیدگاه های هویت نظریه های هویت مارسیا نظریه های هویت برزونسکی نظریه های هویت اریکسون رفتن به سايت اصلي هدف از این تحقیق بررسی دیدگاه ها و نظریه های هویت می باشد.    …

  • بررسی رابطه نسبت های مالی با نسبت های عملکرد شرکت

    بررسی رابطه نسبت های مالی با نسبت های عملکرد شرکت ارزیابی عملکرد شرکت های بورس معیارهای ارزیابی عملکرد مالی ارزیابی عملکرد شرکت های پذیرفته شده بورس نسبت های مالی شرکت های بورسی بررسی نسبت های متوسط صنعت در شرکت های…